
Пхукет — калейдоскоп каби орол
Пхукетга турни сотиб олиш — тропик таътилидан баҳраманд бўлмоқчи бўлганлар учун ажойиб танлов.
Қаҳрамон сингиллар

Узоқ ороллар нимаси билан ажойиб? Робинзондай ўзингни ҳис қилиш имконияти билан. Қумли соҳиллар бўйлаб замонавий меҳмонхоналар бинолари кўтарилгани ва кокос палмалари соясида ресторан столлари жойлашгани аҳамиятга эга эмас. Шу белгилардан бироз узоқроқ боссанг, цивилизация белгилари орасида лианаларни кесиб ўтишга тўғри келади, оёқ остида ғаройиб қушлар учиб чиқади ва тоғ суви шаршараси остида ювина оласиз. Баъзи соатдан кейин эса орқага қайтиб, музли мартини нушлаб, бридж ўйнаш ёки гамакида йиғлаб олсангиз ҳам бўлади. Шундай қилиб, узоқ ороллар, айниқса Тайланднинг Пхукет, ана шу жиҳатлари билан ажойиб.
Эски денгиз хариталарида уни Джунксейлон деб белгилар эди. Бу жой Европа кемалари капитанлари орасида сув тўлдириш учун тўхтаганида ёмон об-отга эга бўлган. Ўшандаги кемалар журнали пиратлар ҳужумлари ҳақида тўла ҳикоялар билан тўлган, португал савдогарлари ёзувларида йўлда тўнтарилган товарлар ҳақида қайдлар бор эди. Аммо бу — ўтмиш. Ҳозир бу 50×20 километрлик қисм — аввал фақат балиқчилар ва каучук йиғувчиларга маълум бўлган — энг яхши курортлардан бирига айланиб, сервис даражаси ва экскурсия дастурлари бўйича машҳур Паттайя билан ҳам рақобатлаша олади. Бу ерда нафақат яхши дам олиш, балки ҳақиқий тайланд экзотикасига чўмилгандай бўлиш мумкин.
Кўпчилик Пхукетда дам олиш учун энг яхши шароитлар жанубий-ғарб қисмида яратилган деб ҳисоблайди. Лекин "энг яхши" сўзи ҳар бирга ўзча тушунча беради. Баъзилар беш юлдузли меҳмонхонада спутник телевидение ва фарфоров бидега эга номерни кичик лампочкали ва оддий душли бунгалога қарши қўйишдан мамнун бўлади. Аммо оролда турист қаерга жойлашмасин — Пхукетга турни сотиб олган киши океан шовқини остида уйғониб, ойнадан горизонтнинг бурунлари ва оқ парус тўқимларини кўради.

Пхукетнинг шартли маркази — барча томонларга кетувчи йўллар қирасидир. Шу ерда Чан ва Мук сингилларига бағишланган ёдгорлик турибди, улар қўлидаги қисқичча пичоқни синчковлик билан ушлаб турибдилар. 1785 йили оролга денгиздан ҳарбий бирманлар ҳужум қилган. Шунда сингиллар маҳаллий аёлларни ҳарбий кийимга кийдиришни таклиф қилишган. Душманлар қўрғон деворларида кўрган жуда кўп мудофаачиларни кўриб, қочиб кетганлар. Шу жасоратлари учун Рама Биринчи подшоҳ Чан ва Мукга оллмос сарлавҳаларни берган ва Пхукетга бутун сайёҳлар учун яхши ориентир сифатида нодир ёдгорлик қўйилган.
Денгиз циганлари
Ҳозир куёвда, илгариларда қўрғонда бўлган жойда оролнинг бош шаҳри — Пхукет жойлашган. Унинг марказий қисми — эски хитой махалласи, уй деворлари кўпрангли керамика билан безатилган ва том чаталари нозик бурилган, бу позапрошлого аср охиридаги "шойпаз" архитектурасининг типик намунасидир. Ойналарда жунлатилган қорилар ичида жонланиб турган канарейкалар осилиб туради, ҳаво осиё бозори хидлари билан тўлган, очиқ ресторанларда меҳмонларга акулалар гнездолари ва ласточекнинг перепонкалари таклиф этилади. Хоп, тескари ҳақиқат. Бу ердаги хилма-хиллик бошни айлантиради ва тасаввурларни аралаштиради. Айниқса Ронан-Роудга тушсангиз, у ерда Жуй Туй даос храми бор — у ўсимлик озуқа ҳудосига бағишланган. Ана шу ерда ҳар йили Вегетарианский фестивали ўтказилади, минглаб меҳмонлар ва иштирокчиларни йиғади. Кечқурун шаҳар кўчалари зеб-заминлари билан безатилган арба билан ювиб чиқарилади. Осмонга шутчилар учади, оёқ остида петардалар портлайди, фейерверк бегоҳгача давом этади. Эртаси куни эса ўзини азоблаш ҳунармандлари чиқади: тилларни пилалар билан кесадилар, ёноғларни игна/спица билан тешадилар ва қизил кўмирлар устида бўйинсиз юрадилар. Ҳайратланарли, аммо улар гўшт ҳам ейишмайди...
Агар тез-тез ташкил этилган экскурсиялар Пхукет турига кирмаса ҳам, оролни ўзингиз Toyota Corollaда ёки мотоциклда Hondaда айланиб чиқиш мумкин. Лекин тоғ йўлларида бир каторли кенглик ва чап томондан ҳаракатланиш одатланмагани муносабати билан бунинг учун бираз маҳорат керак. Кун давомида тажрибали ҳайдовчиси билан уч ғилдиракли "тук-тук"ни ижарага олиш яхшироқ — ҳатто бу автомобилни ижарага олишдан арзонроқ тушади.

Аввало, тай халқининг анъавий уй-ҳаяти қўриқхонаси бўлган қишлоққа ташриф буюриш керак. Ҳар куни бу ерда "Нору" — парранда-худо қиз ҳақида рақс ҳикояси кўрсатилади. Асосий қаҳрамонни бисер билан тикилган либос ва металл қаш-қашдан ясалган бош кийимида қиз ижро этади. Костюмнинг якунловчи талқини — юқорига бурилган дум ва қўл устидаги нарсалар, узун тикив қайчисидаги тырнокларга ўхшайдиган маникюрдир.
Маданиятга қўшилган сўнг, филлар билан сайр қилишингиз, анъанавий тойда иштирок этишингиз ва тай боксни (муай-тай) кўришингиз мумкин. Кейин эса Равайга — чаолайлар яшайдиган, ёки денгиз циганлари деб аталувчи жойга боринг. Улар Никобар оролларидан шу ерга кўчиб келганлар, аввал у ерларда моллюскалар ва кокослар қидирганлар. Пхукетга келишларидан сўнг улар балиқчилик билан шуғулланиб, маҳаллий ресторанлар учун асосий денгиз маҳсулотлари таъминловчиларига айландилар. Улар ҳиссаси билан кечқурун ҳар бир очиқ ошхона ичида муздан ясалган ёмон кўрсаткич — мустаҳкам ойна тошлар тўплами ўсади, унда катта лобстерлар, тигр краблари ва қиролича креветкалар ғулурлаб юриши мумкин.
Соҳил қизлари
Чаолай қишлоғидан тахминан беш километр масофада сув ости дунёси музеяни топасиз, у ерда фантастик бурмаланган шаклдаги денгиз муштуклари — скаллопсы, сандайлсы, турбансы, оливсы ва ҳатто Венера тишлари — тўпланиб выставка қилинган. Унинг ёнида катта ҳажмли аквариум бор. Қалин шишага бефарқ таъсир қилмасдан босилиб қараганингизда бир томондан номаълум денгиз курраклари, черепахалар, лобстерлар кўринса, иккинчи томондан — немислар, японлар, руслар, американлар кўзга ташланади.

Орол флораси ва фаунаси энг бой тарзда Као Пра Тао миллий боғида намоён бўлади — у ерда шамолпарранга тенг катталикдаги алаф-чапалаклар учади, сиз камера билан крокодилнинг буйволга ҳамласига ёки гиббонлар қандай кўпаяётганини кузатиб олишингиз мумкин. Шунчаки дарё бўйлаб сайр қилиш, тоғга чиқиш ва каучук плантацияси бўйлаб сайр қилиш ҳам мумкин. Кейин туристларнинг остидаги энг қизиқарли жойлардан бири — Ват Пратонг буддий комплексига ташриф ҳам кутади.
Анча олдин ўткинсимон джунглларда ерга бўлганча қўмитилган катта Будда ҳайкали топилган эди. Топилган жой дарахтлардан тозаланди ва гўзал бир ибодатхона барпо этилди, унинг ичида муқаддас бош бўлиб чиққан. Баъзи маънавий эътиқодларга кўра, агар ҳайкал еритиб чиқарилса, дунё охири келар экан. Балки шу сабабдан олтин қопланган муқаддаслик яқинига яқинлашиш мумкин эмас: у метал занжир билан ҳимояланган. Унинг чап ва ўнг томонида иссикликдан азоб чеккан хотира учун вентиляторлар ўрнатилган.
Ибодатхонада Пхукетга турни сотиб олган туристлар ўз келажагига назар ташлаш имкониятига эга. Башорат учун бамбук таякчалари махсус шиша банкага солинади. Бутилкани чалғитганда, таякчалардан бири полга тушади. Унинг рақамига мувофиқ қоғозча олинади ва у ерда башорат ёзилган бўлади. Албатта, тайча графиклари билан ёзилган, унинг орфографияси қўринмас.
Агар турист чарчаган бўлса ва сергартувчи истаса, қўшни соҳиллардан бирини танлаши мумкин. Аммо "денгиз ваннаси" ибораси Пхукет суви учун ҳамиша мос келмаслигини эслаб қўйинг: баъзида кучли сув ости оқимлари бўлади, улар сузувчини наякча бўлган ўйинчоқдай олиб юриши мумкин. Паникага тушманг — тинчча ётинг ва тўлқинларга ўзингизни чўйиб талаб қилинг, улар сизни юмшоқча чизиқга олиб чиқади. Пляжга пиширилган, қаттиқ пишган тухумлар ва плавленый сыр билан сендвичларни олиб бориш керак эмас. Жуда мазали таомлар ва совуқ ичимликлар эса ҳеч қаерда йўқолмаган ҳозирги вақтда доимий айланадиган айланмаларида давомий қизлар томонидан тарқатилади, улар айлантирилган рингшапкалари билан машҳур.
Бонда ороли

Пхукетда люкс ҳаётни севувчилар гольф майдонларидан, ат спорти учун отлардан ва парус спорти билан шуғулланиш учун яхталардан фойдаланишлари мумкин. Лекин бундан ҳам арзонроқ ва оммабоп фаолиятлар бор: парашют билан парвоз қилиш, акваланг остида чўмилиш, скутерлар билан мусобақалар — эшитиб бўлмас. Ҳар қандай лаззат бу ерда дунё бўйича бошқа мамлакатларга нисбатан арзонроқ. Қизиққон туризм — аппетитни тиклаш учун энг яхши восита. Соҳилда сотувда юрадиган ичарлик савдоги қизлардан ташқари, оролда меҳмонларга патшоҳона ош таомларини таклиф этадиган ресторан ҳам бор — ҳақиқий маънода.
Муҳими шуки, узоқ вақт давомида подшоҳ учун тайёрланган таомлар рецептлари давлат сирлари сифатида сақланиб, ҳатто ўлдириш таҳдиди билан очилмаган. Ҳанузгача баъзи тайёрлаш сирлари оммага ошкор қилинмаган. Шунинг учун омадли лаҳзадан фойдаланиб, ўзига подшоҳона бирор нарса буюртма қилиш керак. Лекин анъанавий таомларга жой қолдиришни унутманг: масалан, кокос сүтида жўжа, бамбук шўрваси ёки папайядан краб билан салат. Қолаверса, барча таомлар бир вақтнинг ўзида суюлтиб келинади ва уларни хоҳланган тартибда есангиз бўлади — тай кухнясида "таомлар ўртасида бутун бир танака" деган тушунча йўқ.

Кечқурунги сессияда Пингкан оролига, яъни Бонда оролига экскурсия қилиш жоиз. Ана шу ерда машҳур фильм "Человек с золотым пистолетом" — Роджер Мур билан агент 007 ролини ижро этган фильм суратга олинган. Пингканга яқинлашганда қаиқ қирқ метрли бармоққа ўхшаш тошни айлантириб ўтади, сўнгра тоғни прорез қилган туннелга кириб боради. Оролнинг ўзи яшил-ко‘к сув ва малика рифлари билан ўралган, уни лойғоқ ва кўп йиллик тошлар кўтариб туради, у ерда қадимги кемалар тасвирлари ўтказилган. Саёҳат вақти шундай режалаштирилганки, қайтиш йўлида қаиқ қуёш ботишига қарши бориб, сув юзасини ранглар ва нўқсонлар калейдоскопига айлантиради.
Агар ойли тунда пайдо бўлиб, сув юқори бўлган пайтда Пхукетга турни сотиб олган турист Май Кхао пляжи бўйлаб сайр қилса, кечқурун қуёшни уйғотадиган иссиқни сақлаган юмшоқ қумда у улкан денгиз черепахаларини топиши мумкин. Улар тинч ва секинча, плавникларини ташқи томонга буриб, чуқур қазиклар олиб, терилик қуфояти билан ужилган тухумларни йиғишади.
Кунлар ўтиб, музлатилган ойнада бир тешик орқали нафас олиб, қор билан тўлган ҳавзани кўриб, биз зимистон ҳеч қачон тугамайди деб ўйлаймиз. Аммо асла умидсизликка тушманг! Такрор- такрор тахминан ўн икки соат учиш масофасида гуллаб турган ўсимликлар ороли, пурпур ботишлар ва денгиз черепахалари билан бирга кутмоқда.
















